Buzdolabı, çamaşır makinesi, kombi ve klima kaç yıl kullanılır?

Beyaz eşya ömrü kaç yıl?

Türkiye'de beyaz eşyanın resmî kullanım ömrü 10 yıldır: Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği'nin ekli listesi buzdolabı, derin dondurucu, çamaşır, kurutma ve bulaşık makinesi, fırın, ocak ve mikrodalga fırın için bu süreyi öngörür. Yönetmelik kullanım ömrünü, malın tüketiciye teslim tarihinden başlayan ve listede her mal grubu için belirlenen süre olarak tanımlar.

Bu süre bir tahmin değil, bir yükümlülüktür. Yönetmeliğin 5. maddesine göre üretici ya da ithalatçı, listedeki her mal için kullanım ömrü boyunca yetkili servis istasyonu kurmak ve satış sonrası hizmeti sağlamak zorundadır. Yani "buzdolabı ömrü kaç yıl" ya da "çamaşır makinesi kaç yıl kullanılır" sorusunun resmî cevabı 10 yıldır. Ama 10. yılını dolduran bir cihaz çalışmaya devam edebilir, bakımsız bir cihaz da çok daha erken bozulabilir.

Liste 13 Haziran 2014 tarihli Resmî Gazete'de yayımlandı, 12 Şubat 2020 tarihli değişiklikle yenilendi ve yeni liste 1 Temmuz 2020'de yürürlüğe girdi. Aşağıdaki süreler Mevzuat Bilgi Sistemi'ndeki güncel metinden alındı (Ekim 2026'da kontrol edildi).

Ev eşyası kullanım ömrü tablosu

Aşağıdaki tabloda beyaz eşya kullanım ömrünü diğer ev eşyalarının süreleriyle ve satışta alıcının genellikle neye baktığıyla yan yana görebilirsin. Üçüncü sütun resmî bir ölçü değil, satışta değeri etkileyen noktaların özetidir.

Listede koltuk takımı, yatak ya da halı gibi kalemler ayrı olarak yer almaz. Mobilya için listede yalnızca "ahşap ve metal mobilyalar" başlığı vardır.

Kullanım ömrü neyi gösterir, neyi göstermez?

Kullanım ömrü, eşyanın o kadar yıl sorunsuz çalışacağı anlamına gelmez; yalnızca üreticinin o süre boyunca servis vermekle yükümlü olduğunu gösterir. Yönetmelik bu süre için üç somut kural koyar. 5. maddeye göre üretici ya da ithalatçı yetkili servis ağını kurmak zorundadır. 10. maddeye göre kullanım ömrü boyunca yetkili servisteki bakım ve onarım, listede belirtilen azami tamir süresini geçemez; buzdolabı, çamaşır makinesi, kombi ve klima için bu süre 20 iş günüdür. 12. maddeye göre de üretici ya da ithalatçı, tüketici istediğinde yedek parça satmaktan kaçınamaz.

Garanti süresi bundan ayrı ve daha kısadır. Garanti Belgesi Yönetmeliği'nin 6. maddesine göre garanti süresi malın teslim tarihinden başlar ve asgari iki yıldır. Garanti süresi bittiğinde onarım genellikle ücretli olur, ama kullanım ömrü dolana kadar üreticinin yetkili servis yükümlülüğü sürer.

Satış açısından bunun pratik bir anlamı var: kullanım ömrünün içindeki bir cihazda alıcı, yedek parça ve servis bulabileceğini bilir. Faturayı ya da garanti belgesini saklamak iyi bir fikirdir, çünkü teslim tarihini ve dolayısıyla cihazın bu sürenin neresinde olduğunu gösterir.

Kombi ve klima ömrü ne kadardır?

Kombi ve klimanın yönetmelikteki kullanım ömrü 10 yıldır. Kombi için 2014'teki ilk metin 15 yıl öngörüyordu; Şubat 2020 değişikliğiyle süre 10 yıla indi. İnternette kombi için hâlâ 15 yıl yazan bir sayfaya rastlarsan, büyük olasılıkla eski metne dayanıyordur.

Bu iki cihazda ömür kadar söküm de önemlidir. Kombi gaz hattına bağlıdır ve sökümü yetkili kişiye yaptırılmalıdır. Klimada gaz dış üniteye toplanmadan söküm yapılmamalıdır; aksi hâlde gaz kaçar ve cihaz değer kaybeder. Kime söktürmen gerektiğini klima ve kombi sökümü rehberinde anlattık. Satış öncesi neye dikkat edeceğin için eski kombi ve ikinci el klima sayfalarına bakabilirsin.

Koltuk takımı ve yatak ne kadar dayanır?

Koltuk takımı ve yatak için resmî bir kullanım ömrü yoktur; ömürlerini kullanılan malzeme ve kullanım biçimi belirler. Yönetmelik listesi yalnızca "ahşap ve metal mobilyalar" için 10 yıllık bir süre öngörür ve bu süre de bir servis yükümlülüğüdür, dayanıklılık ölçüsü değildir.

Koltukta alıcının ilk baktığı yer oturma minderidir: sünger çökmüşse ya da oturunca iskeletten gıcırtı geliyorsa koltuk yaşından daha eski görünür. Kumaşta leke, solma ya da tüylenme fiyatı düşürür; yıkanabilir kılıf ve sağlam iskelet ise yaşlı bir takıma da alıcı bulur. Ayrıntılar için koltuk takımı sayfasına bak. Yatakta ise yaştan çok hijyen ve çökme belirleyicidir; lekeli ya da çökmüş bir yatağa alıcı bulmak zordur. Bunu baza ve yatak sayfasında ele aldık.

Eşyanı satmak ne zaman mantıklı?

Eşya hâlâ çalışırken ve kullanım ömrünün içindeyken satmak genellikle daha iyi teklif getirir. Spotçu ya da ikinci el dükkânı eşyayı yeniden satmak için alır; çalışan, parçası bulunan ve görünümü düzgün bir cihazı daha kolay satacağını bilir. Teklifin nasıl hesaplandığını spotçular eşyayı kaça alır yazısında anlattık.

Kullanım ömrünü çoktan doldurmuş ve arızalanmış bir cihazda ise tamir masrafı çoğu zaman cihazın değerini aşar. Bu durumda seçenekler daralır: cihazı hurda beyaz eşya olarak satabilir, yenisini alırken eskiyi getir yeniyi al kampanyasını değerlendirebilir ya da eski eşyayı nereye atacağını araştırabilirsin. Hangisi olursa olsun, satmaya karar verdiğin eşyayı uzun süre bekletmemek mantıklıdır; bekleyen her yıl cihazı kullanım ömrünün sonuna biraz daha yaklaştırır.

Vergideki "faydalı ömür" ev eşyası için geçerli mi?

Hayır; vergi mevzuatındaki faydalı ömür, ev eşyasını değil işletmelerin amortismana tabi varlıklarını ilgilendirir. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 315. maddesine göre mükellefler bu varlıklarını Bakanlığın ilan ettiği oranlarla itfa eder ve oranlar belirlenirken varlıkların faydalı ömürleri dikkate alınır. Bu süreler, Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği'ndeki kullanım ömründen farklı bir amaca hizmet eder.

Evindeki buzdolabını satan biri için bu sürelerin bir önemi yoktur. Bir işyerinin buzdolabını, klimasını ya da mobilyasını satıyorsan durum farklıdır; bunu işyeri kapatırken demirbaş satışı rehberinde anlattık.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; işletmene ait bir eşyanın amortismanı ya da satışı için mali müşavirine danış.