Hurda anakart, RAM ve işlemciyi kim alır?
Hurda anakart, RAM ve işlemciyi elektronik kart toplayan hurdacılar, lisanslı elektronik atık geri dönüşüm firmaları ve sağlam parça ayıklamak için toplu alan teknik servisler alır. Hangisinin ilgileneceğini çoğu zaman miktar belirler: lisanslı firmaların çoğu toplu partilerle çalışır ve birkaç parça için gelmeyebilir. Teknik servisten, okuldan ya da ofisten çıkan koliler dolusu kart, RAM ve işlemci ise hurda anakart alan yerlerin çoğu için yola çıkmaya değer bir yüktür.
Lisanslı bir firmayla çalışmak istiyorsan belgesini sor. Resmî Gazete'de 26 Aralık 2022'de yayımlanan Atık Elektrikli ve Elektronik Eşyaların Yönetimi Hakkında Yönetmelik'in (AEEE Yönetmeliği) 12. maddesi, elektronik atık işleme tesislerinin faaliyetleri için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'ndan çevre izin ve lisans belgesi almasını şart koşuyor. Aynı yönetmeliğin 11. maddesi, atık saydığın elektronik eşyayı kayıt dışı toplama yapanlara vermemeni de istiyor; bu yüzden parçaların nereye gideceğini alıcıya sor. Kasaları sökmeden satacaksan hurda elektronik sayfası daha uygun; bu sayfa sökülmüş parçalar içindir.
Hurda anakart ve RAM kilo fiyatı neden alıcıdan alıcıya değişir?
Hurda bilgisayar parçaları tek bir malzeme olmadığı için her alıcı onları kendi sınıflamasıyla tartar ve fiyatlar. Kimi alıcı anakartı kiloyla alır ama hurda işlemci fiyatlarını adet üzerinden verir; kimi karışık bir koliye tek fiyat söyler. Alıcının kartları hangi tesise ileteceği, nakliyesi ve senin partinin büyüklüğü de teklife yansır.
Bu yüzden bu sayfada hurda anakart kilo fiyatı ya da hurda RAM fiyatları listesi yok; böyle bir liste senin kolin için verilecek teklifi göstermez. Hurda fiyatlarının genel mantığını hurda fiyatları nasıl belirlenir rehberinde anlattık. Teklifleri karşılaştırırken her türün hangi birimle alındığını sor: anakart kiloyla mı, işlemci adetle mi, ekran kartı soğutucusuyla mı tartılıyor? İki teklif ancak bu soruların cevabı aynıysa karşılaştırılabilir.
Parçaları ayırmak teklifi değiştirir mi?
Çoğu zaman evet: türüne göre ayrılmış parçaya alıcı her sınıf için ayrı fiyat verebilir, karışık kolide ise ayırma emeğini hesaba katar. Ayırırken laptop anakartlarını masaüstü anakartlarından ayrı tut, işlemci soğutucularını ve fanları da ayrı topla. Kablolar hurda bakır ve kablo olarak ayrıca değerlendirilir. Sökemediğin parçayı zorlama, kasada bırakıp formda "Kasaların içinde" seçeneğini işaretle.
Hurda ekran kartı fiyatları konuşulurken soğutuculu ve soğutucusuz hâli için ayrı fiyat iste; kiloyla alındığında soğutucunun metali ile devre kartı aynı fiyatı almaz. Harddisk ise üzerinde küçük bir kart taşıyan, metal gövdeli bir mekanizmadır; hurda harddisk fiyatları bu yüzden kartlardan ayrı konuşulur. Seramik işlemci, gövdesi seramikten yapılmış eski işlemcilere verilen addır. Bazı alıcılar bunları öteki işlemcilerden ayrı sınıflar; varsa ayrı bir poşete koy ve talebine yaz.
Hurda bilgisayar parçalarını adım adım nasıl satarsın?
Önce diskleri ve pilleri ayır, sonra parçaları türüne göre say ya da tart ve tek bir ücretsiz talep bırak.
- Diskler: Hurdaya karışan bir disk, üzerindeki kişisel verileri de yanında götürür. Kalıcı silmenin ve imha ettirmenin yollarını disk ve SSD silme rehberi anlatıyor; silemediğin diski kendinde tut ve formda "Diskler bende kalıyor" seçeneğini işaretle.
- Piller: Corsair'in anlattığına göre masaüstü anakartlarında BIOS ayarlarını koruyan, madeni para biçiminde ve şarj edilemeyen bir CMOS pili bulunur; çoğunlukla küçük bir klipsle yerinde durur. AEEE Yönetmeliği'nin 5. maddesi, elektronik atıkla birlikte toplanan pillerin cihazdan ayrıldıktan sonra atık pil yönetmeliğine göre yönetilmesini istiyor. Pili klipsinden çıkarıp ayrı tut; şişmiş laptop bataryasında ne yapacağını bozuk laptop sayfası anlatıyor.
- Talep: Parçaların türünü, yaklaşık miktarını ve ayrılıp ayrılmadığını seç. Talebin bölgendeki alıcılara gider; parçalarınla ilgilenen bir alıcı çıkmazsa bunu sana açıkça söyleriz.
- Teslim: Alıcı parçaları yerinde görür, sayar ya da tartar, fiyatı kesinleştirir ve ödemeyi yapar; taşımayı genellikle kendisi üstlenir. Teklifi kabul etmek zorunda değilsin. Talebi alan alıcılar kullanım koşulları gereği senden nakliye ya da başka bir ad altında ücret isteyemez.
Anakarttan ya da RAM'den altın çıkarmak mantıklı mı?
Hayır, evde anakarttan ya da RAM'den altın çıkarmayı deneme. Dünya Sağlık Örgütü'nün 1 Ekim 2024 tarihli elektronik atık bilgi notu, asit banyosunu, asitle çözmeyi ve açıkta yakmayı ya da ısıtmayı sağlığa ve çevreye zararlı uygulamalar arasında sayıyor. Nota göre en tehlikelisi zehirli duman çıkaran yakma ve ısıtmadır; çocuklar ve hamileler bu kirleticilerden özellikle etkilenir.
Avrupa Komisyonu Ortak Araştırma Merkezi'nin hammadde bilgi sistemine göre elektronik atık altın, gümüş, bakır ve platin gibi değerli metaller içerir. BM kuruluşları ITU ve UNITAR'ın 20 Mart 2024'te açıkladığı Küresel E-atık İzleme Raporu ise e-atık yönetim altyapısı olmayan ülkelerde kayıt dışı yollarla geri kazanılan malzeme değerinin, çok yüksek sağlık ve çevre maliyetleri karşısında büyük ölçüde silindiğini söylüyor. Kartlardaki metali geri kazanmak, çevre izin ve lisans belgesi olan işleme tesislerinin işidir; AEEE Yönetmeliği'nin EK-3'ü bu tesislerde pillerin ve alanı 10 cm²'den büyük devre kartlarının cihazdan ayrı çıkarılmasını da istiyor. Senin işin kartları ayırıp onları bu zincire ulaştıracak bir alıcıya teslim etmek.
