Hurda bakırın fiyatı neye göre belirlenir?
Hurda bakırın fiyatını bakırın türü, ne kadar temiz olduğu, miktar ve o günkü metal piyasası belirler. Burhan Oğuz'un Malzeme Bilgisine Giriş kitabına göre bakır, gümüş dışında en yüksek elektrik iletkenliğine sahip metaldir ve üretiminin yaklaşık yarısı elektrik malzemesine gider. Evden çıkan bakır da bu yüzden çoğu zaman kablo, motor sargısı ya da tesisat borusu biçimindedir.
Alıcı bakırı sınıflara ayırır. Kılıfı soyulmuş, parlak ve temiz tel bir sınıftır; tesisat ve klima boruları, yassı lama bakır ve sargı teli başka sınıflardır. Üzerinde lehim, kalay, boya ya da yağ bulunan, pirinç rakorlu veya demir vidalı bakır daha düşük değerlendirilir. Bakırını türüne göre ayrı torbalara koymak, karışık bir yığına göre daha isabetli bir teklif almanı sağlar. Kilo fiyatı her gün değiştiği için bu sayfada rakam yok; genel mantığı hurda fiyatları nasıl belirlenir rehberi anlatıyor.
Soyulmuş ve soyulmamış kablo arasındaki fark nedir?
Soyulmamış kablonun ağırlığının bir kısmı plastik kılıftır; alıcı bu yüzden kabloya içindeki bakır oranına göre fiyat verir. Kalın kesitli güç kablolarında bakır payı yüksektir. Telefon, ağ ve şarj kabloları gibi ince ve çok damarlı kablolarda ise kılıf payı genellikle daha büyüktür ve kilo değeri düşer.
Soyma bakır, kılıfından ayrılmış bakır teldir ve kablonun kendisinden daha yüksek bir kilo değeri alır. Ama soymak emek ister. Az miktarda kablo için uğraşmaya değmeyebilir; çok kablon varsa ve soyma aleti kullanacaksan elini kesmemeye dikkat et. Hangisinin işine geldiğini görmek için alıcıdan iki ayrı fiyat iste.
Kabloyu neden yakmamalısın?
Çünkü yanan kablo kılıfı zehirli duman çıkarır ve bakırın değerini de düşürür. Dünya Sağlık Örgütü'nün Haziran 2026 tarihli kurşun bilgi notu, plastik kabloların yakılarak soyulmasını kurşun parçacıklarını solumanın yolları arasında sayıyor. ABD Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsü'nün (NIST) PVC üzerine literatür değerlendirmesine göre de PVC yangınlarında açığa çıkan başlıca zehirli ürünler hidrojen klorür ve karbonmonoksittir.
Yakılan bakır kararır ve oksitlenir; alıcılar bu malzemeyi genellikle "yanık bakır" diye ayrı ve daha düşük bir sınıfta tartar. Açık havada kablo yakmak ayrıca yangın riski taşır. Kabloyu olduğu gibi satmak ya da elle soymak her açıdan daha iyidir.
Satarken kimlik ve tartı
İstanbul'da hurda bakır satarken kimliğini göstermen gerekir. Milliyet'in 6 Aralık 2024 haberine göre İstanbul Valiliği'nin kararı bakır malzemeyi açıkça sayıyor: alıcı satıcının kimlik ve adres bilgisini, işlem tarihini, malzemenin miktarını ve özelliklerini belgeye yazıyor. Belgenin ayrıntıları güvenli satış rehberinde anlatılıyor.
Tartıda acele etme. 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu, damgasız ya da damga süresi geçmiş ölçü aletlerinin alım satımda kullanılmasını yasaklıyor; tartının üzerindeki muayene damgasına bakabilirsin. Tartının sıfırdan başladığını kontrol et, torbaların tek tek tartılmasını iste ve her türün ağırlığını not al.
Bakır başka nereden çıkar?
Klimanın iç ve dış ünitesini bağlayan borular bakırdır, ama bunlar gaz toplanmadan sökülmemelidir; ayrıntılar hurda klima sayfasında. Kart ve küçük kablolarla dolu eski cihazlar için hurda elektronik, demir, alüminyum ve sarı gibi diğer metaller için hurda metal sayfasına bak. Kalaylı sahan ya da cezve gibi eski el işi bakır eşyalar ise hurda değil, eski bakır eşya olarak değerlendirilir.