Hurdacı buzdolabına nasıl fiyat verir?
Hurda buzdolabının fiyatını üç şey belirler: kompresörün yerinde olup olmadığı, kasanın büyüklüğü ve dolabı evden çıkarmanın zorluğu. Kompresör, halk arasında "buzdolabı motoru" denen ve dolabın arkasında altta duran kapalı parçadır. İçinde bir elektrik motoru ve sargısı bulunur; alıcı ilk olarak buraya bakar.
Her kompresör aynı değeri taşımaz. Sargısı bakır olan bir kompresör daha çok ilgi görür. Ekonomi Gazetesi'nin Ekim 2024 haberine göre ise bazı üreticiler, buzdolabı gibi cihazların motorlarında bakır yerine alüminyum tel kullanmaya başladı. "Hurda buzdolabı motoru kaç para" sorusunun tek bir cevabı olmamasının nedeni budur: alıcı modeli görmeden kesin bir rakam söyleyemez.
Kasada ise ölçü önemlidir. Tek kapılı küçük bir dolap, iki kapılı No-Frost (karlanma yapmayan) bir model ve gardırop tipi, yani yan yana iki kapılı bir buzdolabı arasında belirgin bir ağırlık farkı vardır. Büyük kasa daha çok sac demektir, ama asansörsüz bir binada üst kattan indirilmesi de o kadar zordur. Alıcı bu emeği teklifinden düşer.
Parçalar da hesaba girer. Yaygın bir markanın No-Frost modelinde fan motoru, elektronik kart ve raflar, aynı dolabı onaran servisler için hâlâ işe yarar. Böyle bir buzdolabı için parça arayan bir servisin teklifi, düz hurda fiyatının üstüne çıkabilir.
Kompresörü sökülmüş dolap neden değer kaybeder?
Dolabın hurda değerinin önemli bir kısmı kompresörde olduğu için, o gidince geriye çoğunlukla sac, plastik ve yalıtım köpüğü kalır. Plastik iç gövde ve köpük hurdacıya neredeyse bir şey kazandırmaz; üstelik alıcı bunları ayırıp tesise götürmek için ayrıca uğraşır. Motoru alınmış bir kasaya gelen teklif bu yüzden belirgin biçimde düşer.
Kompresörü çıkarmak için ona bağlı bakır boruları kesmek gerekir; bu da soğutma devresindeki gazın dışarı çıkması demektir. Biri dolabın motorunu daha önce söktüyse bunu talebinde açıkça yaz. Alıcı yerinde sürprizle karşılaşmaz ve teklifini baştan buna göre verir.
Buzdolabını neden kendin parçalamamalısın?
Çünkü soğutma devresinde basınç altında gaz, kasanın içindeki yalıtımda da yanıcı maddeler bulunur. Arçelik'in bir buzdolabı kullanım kılavuzu, cihazın yanıcı bir gaz olan R600a ile çalıştığını yazıyor ve soğutucu gaz devresine zarar verilmemesini istiyor. Aynı kılavuz, yalıtımda kullanılan maddeler yanıcı olduğu için ürünün ateşe atılmamasını da söylüyor. Kasayı taşlamayla kesmek ya da boruları kırmak, kıvılcımı ve gaz kaçağını aynı yere getirir.
Kılavuzdaki bir başka uyarı çocuklarla ilgili: eski bir dolabı elden çıkarırken bir çocuğun içinde kapalı kalmasına karşı önlem alınmalı. Buzdolabın alıcıyı beklerken bodrumda, balkonda ya da apartman girişinde duracaksa kapısını bantla ya da kapanmayacak biçimde bağla.
Hurda buzdolabı nereye gider?
Hurdacıya verdiğin buzdolabı ya parçaları için bir servise ya da gazının alınıp metalinin ayrıştırıldığı lisanslı bir geri dönüşüm tesisine gitmelidir. Resmî Gazete'de 26 Aralık 2022'de yayımlanan Atık Elektrikli ve Elektronik Eşyaların Yönetimi Hakkında Yönetmelik, tüketiciden atık cihazı diğer çöplerden ayrı tutmasını ve kayıt dışı toplama yapanlara vermemesini istiyor. Teklif veren alıcıya dolabı nereye götürdüğünü sormak bu yüzden yerinde bir sorudur.
Kimse almıyorsa belediyelerin toplama hizmetlerine başvurabilirsin; seçenekleri eski eşya nereye atılır rehberinde bulabilirsin. Dolabın hâlâ soğutuyorsa onu ikinci el buzdolabı olarak sat. Çalışmayan çamaşır makinesi ve fırın gibi diğer cihazlar için hurda beyaz eşya sayfasına bak. Sandık tipi bir dondurucunun soğutma devresi de aynı biçimde çalışır; çalışan modeller için derin dondurucu sayfası var.