Hurda metal türleri nasıl ayırt edilir?
Hurda metal türleri renge, ağırlığa, mıknatısa tepkiye ve parçanın evde nerede kullanıldığına bakılarak ayırt edilir. Demir, döküm, alüminyum, sarı, paslanmaz, kurşun ve zamak ayrı fiyatlardan alındığı için bu ayrım teklifi doğrudan etkiler.
Demir, çelik ve sac
Mıknatısı güçlü biçimde tutan hurdanın çoğu demir ya da çeliktir: eski korkuluk, kapı, raf, sac dolap ve inşaat demiri bu gruba girer. Kilo değeri diğer metallere göre genellikle düşük olduğundan hurda demir alan yerler teklif verirken en çok miktara bakar.
Döküm
Dökme demir, yani döküm, kalın, ağır ve darbeyle kırılabilen bir demir türüdür. Eski kalorifer petekleri, döküm sobalar ve döküm tencereler bu gruptadır; alıcılar dökümü genellikle sac demirden ayrı bir sınıfta değerlendirir. Peteği söktürmeden önce suyun nasıl boşaltılacağı hurda petek sayfasında anlatılıyor.
Alüminyum
Alüminyum hafiftir: Burhan Oğuz'un Malzeme Bilgisine Giriş kitabına göre özgül ağırlığı çeliğin ya da pirincin yaklaşık üçte biridir. Pencere ve kapı profilleri, tencere ve tavalar, merdivenler ve içecek kutuları evlerden sık çıkan alüminyum hurdalardır.
Sarı ve pirinç
Hurdacının "sarı" diye ayrı tarttığı metal pirinçtir. Oğuz'un kitabı da en bilinen bakır alaşımlarını bakır ve çinkodan oluşan, piyasada sarı adıyla bilinen pirinçler olarak anar. Musluk, vana, rakor, kapı kolu ve eski avize parçaları, hurda sarı alan yerlere en sık giden parçalardır.
Paslanmaz ve krom
Paslanmaz çelik en çok evye, tencere, çatal bıçak ve çamaşır makinesi kazanında karşına çıkar. Krom kaplama ise ince bir yüzey katmanıdır; kaplı bir havlu askısının ya da musluğun değerini altındaki metal belirler.
Kurşun
Kurşun ağır ve yumuşak bir metaldir; eski çatı ve baca levhalarında, olta ve perde ağırlıklarında karşına çıkabilir. Dünya Sağlık Örgütü'nün Haziran 2026 tarihli bilgi notu kurşunu zehirli bir metal olarak tanımlıyor ve zararsız olduğu bilinen bir maruz kalma düzeyi bulunmadığını vurguluyor. Kurşunu keserek ya da zımparalayarak toz çıkarma.
Çinko ve zamak
Zamak, çinkoya az miktarda alüminyum ve magnezyum, bazı türlerinde de bakır katılarak yapılan bir pres döküm alaşımıdır. Burhan Oğuz'un kitabına göre bu alaşımdan dökülen parçalar çoğunlukla bakır, nikel ve en üstte krom ile kaplanır. Bu yüzden parlak, krom görünümlü bir kapı kolu ya da dolap kulpu zamak olabilir; pirinç renginde kaplananlar da vardır. Kırık bir yüzeyde zamağın gri rengi görünür.
Mıknatıs testi ne kadar güvenilir?
Mıknatıs ön ayrım için kullanışlıdır ama kesin sonuç vermez. Ankara Üniversitesi'nin Metal Fiziği ders notlarına göre demir, kobalt ve nikel kuvvetli manyetik malzemelerdir; diğer metallerin mıknatısa tepkisi bunlara göre çok zayıftır. Yani mıknatısı tutan parça büyük olasılıkla demir ya da çeliktir; alüminyum, bakır, pirinç, kurşun ve çinko mıknatısı tutmaz.
İstisna paslanmazdır. İngiliz Paslanmaz Çelik Derneği'ne (BSSA) göre "paslanmaz çelik manyetik değildir" bilgisi tam doğru değildir: ferritik ve martensitik türler mıknatısı tutar, yaygın türlerde bile preslenmiş bir evyenin köşeleri mıknatısa tepki verebilir. Krom kaplı demir de mıknatısı tutar. Son sözü malzemeyi gören alıcı söyler.
Hurda elektrik motoru ve kompresör nasıl değerlendirilir?
Hurda elektrik motoru, bakır sargısı yüzünden genellikle düz demirden ayrı, kompresör ise kendi sınıfında değerlendirilir. ABD merkezli geri dönüşüm birliği ReMA'nın Temmuz 2026 tarihli hurda şartnamesi, karışık elektrik motorlarını ağırlıklı olarak bakır sargılı motorlar diye tanımlıyor; alüminyum sargıyı tarafların anlaşmasına bırakıyor, redüktör (dişli kutusu), demir kaide ve pompa gibi fazla çelik eklentiyi kabul etmiyor. Buzdolabı, dondurucu ve klimadan çıkan, içinde motor bulunan çelik gövdeli kompresörleri ise ayrı sınıfa koyuyor, soğutucu gazdan arındırılmış olmalarını istiyor.
Hurda motor alan yerlerden teklif isterken motorun etiketini ve pompaya ya da redüktöre bağlı olup olmadığını yaz. Buzdolabının kompresörünü ise dolaptan sökme; nedenini hurda buzdolabı sayfasında anlattık. Çalışan bir hava kompresörü için jeneratör ve kompresör sayfasına bak.
Hurda metal satarken nelere dikkat etmelisin?
Metali türüne göre ayır, tartıyı kendi gözünle gör ve büyük parçaları kesme işini alıcıya bırak. Taşlama kıvılcımı yangın çıkarabilir, içinde gaz ya da yakıt kalmış bir kap ise patlayabilir. Her türün ağırlığını not al ve ödeme yapılmadan metalin araca yüklenmesine izin verme; kablo ve tartı konusu hurda bakır ve kablo sayfasında ayrıca anlatılıyor.
Hurda metal alan yerlerin teklifi de birbirini tutmayabilir: biri karışık yığını tek fiyattan almak ister, diğeri ayrıştırılmış metale tür tür fiyat verir. Kilo fiyatlarının neden günden güne oynadığını hurda fiyatları nasıl belirlenir rehberi anlatıyor.
Kapsamı da bil: kullanım koşullarına göre araç, motosiklet ve yedek parça için talep alınmaz; araç motoru, aküsü ve jantı da bu gruptadır. Altın, gümüş ve eski paralar da hurda metal sayılmaz ve sitenin konusu dışındadır. Çalışan bir döküm soba ise hurdadan fazlasını edebilir, bunun için soba sayfasına bak.
Atölye ya da dükkân boşaltırken çıkan sac, profil ve talaş için ilçeye özgü notları Bağcılar, Bayrampaşa ve Güngören sayfalarının hurda bölümlerinde bulabilirsin.